Wieliczka – unikatowy obiekt doceniony przez UNESCO

Weekend majowy jest dobrym momentem na zwiedzanie różnych zakątków Polski.

Tym razem miałem okazję wyjechać na wycieczkę, której trasa wiodła poprzez Wieliczkę do Krakowa. W znakomitych humorach wyjeżdżaliśmy z Rzeszowa, ale zaraz za Dębicą nasz autobus miał pierwszą awarię. Potem był jeden przymusowy postój, drugi i trzeci… W końcu jakoś dotarliśmy do Wieliczki.

Zabytkowa kopalnia soli w Wieliczce należy do najbardziej znanych obiektów turystycznych w Polsce. Zwiedza ją rocznie 600-800 tysięcy turystów z całego świata, podziwiając doskonale zachowane wyrobiska górnicze, dawne maszyny i urządzenia kopalniane oraz zjawiska przyrodnicze związane z budową geologiczną podkarpackich złóż solnych. Ten unikatowy obiekt, wpisany na listę zabytków krajowych w 1976 r., a w 1978 r. przez UNESCO na Pierwszą Międzynarodową Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego, ilustruje ponad 700-letnią historię polskiego górnictwa solnego i świadczy równocześnie o dużym znaczeniu żup krakowskich - które stanowiły warzelnie i kopalnie Wieliczki i Bochni - w dziejach gospodarczych państwa polskiego.

Początki warzelnictwa solnego na terenie Wieliczki należą do najstarszych w Europie i sięgają środkowego okresu neolitu ( ok. 3500 lat p.n.e.). Odkrycie soli kamiennej nastąpiło w drugiej połowie XIII w., zapoczątkowując budowę kopalni funkcjonującej bez przerwy od średniowiecza do chwili obecnej. W ciągu siedmiu wieków istnienia kopalni wielickiej wyeksploatowano ok. 7,5 miliona m³ podziemnych wyrobisk górniczych od poziomu I (64m głębokości) do poziomu IX (327 m głębokości), w tym 2040 komór, ponad 200 km chodników, 26 szybów dziennych i ok. 180 szybików łączących wyrobiska na różnych poziomach.

Uwagę zwracają przede wszystkim duże komory, często z  monumentalnymi obudowami drewnianymi, kaplice podziemne z pięknym wystrojem wnętrz, jeziorka, ślady robót górniczych oraz różne urządzenia kopalne, m.in. jedyna w świecie kolekcja drewnianych maszyn (kieratów) wyciągowych do transportu pionowego. Dużą wartość naukową posiadają także zbiory archiwalne z bogatą kartografią górniczą, archeologiczne, geologiczne, sztuki i etnografii oraz zabytki kultury materialnej związane z techniką warzelnictwa i górnictwa solnego zgromadzone w muzeum.

Obiekty te udostępnione są do zwiedzania w formie podziemnej trasy turystycznej, liczącej ok. 2 km, prowadzącej od szybu Daniłowicza z poziomu I na poziom III oraz obszernej ekspozycji Muzeum Żup Krakowskich znajdującej się na poziomie III. Łącznie trasa turystyczna z muzeum stanowią ok. 2% wszystkich wyrobisk kopalnianych. Wyrobiska trasy turystycznej i muzeum są najbardziej reprezentatywne dla rozwoju różnych technik eksploatacji złoża i historii krakowskich żup solnych, głównie kopalni wielickiej.

Na koniec chciałbym jeszcze wspomnieć o… Skarbniku, który jest postacią głęboko zakorzenioną w wierzeniach i podaniach górników. Jako stróż kopalnianych bogactw sprawiedliwie dzieli je pomiędzy ludzi i pilnuje porządku w kopalni. Od Skarbnika zależy wiele: może pomóc, ale i ukarać, nie lubi nieuczciwości i lenistwa, może przestrzec przed niebezpieczeństwem, wyprowadzić „na świat” zagubionego, ale też płatać złośliwe figle. Wówczas wszystko stało się dla mnie jasne! To Skarbnik sprawił, że nasz autobus tak często musiał się zatrzymywać. Dlatego do Krakowa przyjechaliśmy mocno spóźnieni i od razu udaliśmy się na Wawel.

O bogactwach, z jakich słynie Wawel i o krakowskich przygodach można będzie przeczytać w następnej części bloga.

Autor: Piotr Bukała, Specjalista ds. Rezerwacji Hotelowych